زیتون چی
زیتون چی

زیتون رودبار یا زیتون طارم؟

زیتون کدام منطقه بهتره؟

آیا زیتون طارم زنجان با زیتون طارم قزوین تفاوتی داره؟

زیتون لوشان، منجیل از زیتون طارم بهتره؟

بهترین زیتون ایران برای کدام منطقه هستش؟ و زیتون مناطق دیگری مثل زیتون شیراز زیتون کرمانشاه و مناطق دیگر

این سئوالاتی هستش که ذهن مردم را به مشغول کرده است. و نظرات مختلفی گفته شده است.

مخصوصا این سئوال که خیلی بیان شده  زیتون رودبار بهتره یا زیتون طارم؟

در این مطلب سعی شده بدون تعصب و جانب داری به برخی از سئوالات پاسخ داده شود.


ما را در اینستاگرام دنبال کنید:    

zeytoonchi


ما در اول کار باید بدانیم درخت زیتون چیست؟ و چه گونه های دارد؟ و بهترین حالت برای نگهداری زیتون چه نوع آب و هوایی می باشد؟

درخت زیتون

زیتون که در زبان انگلیسی آن را با نام Olive می شناسند 20 گونه متفاوت دارد و از درختان کوچکی از خانواده زیتونیان حاصل می شود. زیتون از تیره گیاهان گلدار است. درخت زیتون درختی همیشه سبز با عمر بسیار طولانی برخی درخت زیتون را عمر جاویدان می‌نامند. زیرا با از بین رفتن ریشه آن، دوباره توسط پاجوش ها احیا می شود. درخت زیتون همیشه سبز دارای برگ‌هایی کوچک و یک‌پارچه هستند که روبروی هم قرار گرفته‌اند. میوه این گیاه یک شفت است. (شفت به نوعی از میوه در علم گیاه‌شناسی گفته می‌شود. این میوه با درون بری که چوبی یا غضروفی شده است از ستهها مجزا می‌شود که بعد از رسیدن به وسیله دو یا چند کفه باز می‌شود مانند گردو و بادام.)

ارقام زیتون

ایستگاه تحقیقات زیتون طارم مهم ترین ایستگاه تحقیقاتی زیتون در ایران است. در این ایستگاه حدود ۶۰ رقم و ۲۰۰ ژنوتیپ مختلف از ایران و مناطق مختلف جهان جمع آوری شده است که در واقع بزرگترین ذخیره ژنتیکی زیتون در ایران و خاورمیانه محسوب می گردد.

از معروف ترین ارقام زیتون که بسیار کشت و برداشت می‌شود. زیتون زرده، زیتون ماری، زیتون روغنی، زیتون فیشومی، زیتون آربیکن و….

آب و هوای مناسب درخت زیتون

درخت زیتون در برابر ناملایمات آب و هوایی مقاومت نسبتا خوبی دارد درخت زیتون سازگاری خوبی با اقلیم های مدیترانه ای و شبه مدیترانه ای دارد. بهترین رشد درخت زیتون در مناطقی است که زمستان های معتدل و تابستان های گرم و خشک و طولانی دارند. به طوری که در فصل تابستان که فصل رشد و برداشت زیتون می‌باشد اگر دمای هوا کاهش پیدا کند و سرد شود خطر  گسترش آفت مگس زیتون را در پی دارد. گیاهان جوان تر زیتون تحمل کمتری نسبت به سرما و یخبندان دارند این درختان دمای منهای 9 درجه را می توانند تحمل کنند که این میزان برای درختان بالغ منهای 12 درجه است.

(آب و هوای مدیترانه ای چه ویژگی های دارد؟ ویژگی های آب و هوای مدیترانه ای نیمه گرمسیری و معتدل است، تابستان های گرم و خشک و زمستان هایی معتدل و بارانی دارد)

حساسیت در دوره های مختلف رشد متفاوت است. اگر در دوره استراحت گیاه دمای هوا به تدریج به ۱۳- درجه سانتیگراد هم برسد گیاه به دلیل افت تدریجی دما قادر به تحمل آن می باشد، اما اگر افت دما ناگهانی صورت گیرد ممکن است سبب نابودی و از بین رفتن گیاه شود.

دمای ۵- درجه سانتی گراد برای شاخه های بارده مضر بوده و یخبندان های کوتاه مدت نیز با ایجاد سوراخهایی بر روی شاخه های میوه ده موجبات حمله باکتری گره زیتون را فراهم می آورد و سبب از بین رفتن آن می گردد.

در مناطقی که نیاز سرمایی گیاه (بین ۴۰۰ – ۱۳۰۰ ساعت ) زیر ۱۰+ درجه سانتی گراد برطرف نشود گل انگیزی صورت نگرفته و تنها درخت رشد رویشی خوبی خواهد داشت و باردهی مطلوبی نخواهد داشت. درخت زیتون در حرارت ۱۰ تا ۱۲ درجه سانتی گراد بیدار شده، در ۱۵ درجه سانتی گراد رشد اندامهای آن شروع می شود.

شکوفه های آن در ۱۸ تا ۲۰ درجه سانتی گراد ظاهر شده و بهترین دمای گرده افشانی زیتون در حرارت ۲۰ تا ۲۲ درجه سانتی گراد می باشد. در مقابل درخت زیتون در برابر حرارتهای بالا  بسیار مقاوم بوده و این در شرایطی است که خاک برای گسترش ریشه های عمومی زیتون مناسب باشد با این ریشه ها در اعماق خاک فرو رفته و از منابع آب زیرزمینی استفاده نمایند، در نتیجه مقاومت درخت را به گرمای بالای 40 درجه افزایش می دهد .

مناسب ترین خاک برای درخت زیتون

زیتون در دامنه وسیعی از خاک ها قابلیت کشت دارد، خاک مناسب زیتون، خاک های قلیایی هستند. خاک های لومی شنی هم می‌توانند شرایط خوبی را برای رشد مطلوب زیتون فراهم کنند. عمیق بودن خاک هم تاثیر مثبتی بر رشد زیتون دارد. زیتون به شوری خاک مقاومت متعادلی دارد (3 گرم در هر لیتر را تحمل می کند) این درخت در خاک‌های مساعد به آسانی درخت بید ریشه می‌کند.

ظاهراً خاک‌های دارای کلسیم اگرچه خشک و ضعیف باشند، برای رشد سلامت این گیاه بسیار مناسب است. اگرچه این گیاه درصورت زهکشی خوب در هر نوع خاک سبک و حتی در خاک‌های رسی پرورش می‌یابد. اما همان‌گونه که پلینی اظهار می‌کند، این گیاه در خاک‌های غنی بیشتر مستعد بیماری است. (پلینی طبیعتدان، فلیسوف طبیعت و نویسنده نامدار رومی)

چه میزان آب و بارندگی برای درخت زیتون مورد نیاز است؟

درخت زیتون در طول فصل زمستان که در حال استراحت می باشد. چندان نیازی به آب ندارد در حالی که فصل تابستان اوج فعالیت گیاه است و در این فصل گیاه احتیاج شدیدی به آب دارد، در مناطقی که خاک عمق کافی داشته باشد قادر است بارش های زمستانه را در خود ذخیره کند و در فصل فعالیت گیاه مورد استفاده گیاه قرار دهد بارش های بهاره نیز با تأثیر مثبت بر میوه بستن و کاهش ریزش میوه سبب افزایش محصول خواهند شد.

از دیگر زمانهای بارندگی های مفید می توان به بارش های شهریور و مهر ماه اشاره کرد که سبب درشتی میوه های زیتون می گردد. اما در مناطقی که باران های شدید تابستانه وجود دارد به سیب افزایش رطوبت ، هجوم بیماری های باکتریایی نیز افزایش یافته و موجبات خسارت های بسیاری می گردد برای بدست آوردن محصول قابل قبول در کشت دیم زیتون، می بایست کشت در مناطقی انجام گیرد که میزان بارش سالیانه آنها بین ۸۰۰ تا ۵۰۰ میلی متر باشد، که البته زیتون امروزه در محدوده بارندگی های بین ۱۰۰ – ۲۰۰ میلی متر نیز کشت می شود که این عوامل به کمک بشر تعدیل می شود، به صورتی که در بارش های بالا و کشت بر روی تپه ها و شیب های رو به جنوب صورت می گیرد و در بارشهای کم در خاک های عمیق با قابلیت نگهداری آب و تراکم کم درختان صورت می گیرد.

خب حالا ما در باره بهترین شرایطی که درخت زیتون می‌تواند رشد خوب، میوه با کیفیت و زیاد بده خواندیم پس تطبیق بدیم با کدام منطقه ها این شرایط نزدیک تر است؟ (مخصوصا منطقه طارم و رودبار)

شهر رودبار که به رودبار زیتون یا شهر زیتون شناخته شده است.

آب و هوای شهر زیتون رودبار

آب و هوای مدیترانه‌ایی یکی از شرایط مطلوب برای رشد درخت زیتون است. که شهر رودبار دارای آب و هوای مدیترانه‌ایی می‌باشد اقلیم منطقه در طبقه خیلی مرطوب قرار دارد.

رطوبت زیاد باعث ایجاد زمینه هایی برای گسترش بیماری های باکتریی می‌شود که باید آن مقابله نمود.

نوع خاک شهر زیتون رودبار

یکی از فاکتور های مهم دیگر برای شرایط مطلوب درخت زیتون خاک قلیایی می‌باشد.

نوع خاک قهوه‌ای شسته شده جنگلی‌، بافت سنگین و داری ph اسیدی ضعیف می‌باشد.
خاک‌های قلیای از دیگر انواع خاک‌ها هستند که می‌توان به آن اشاره کرد این خاک‌ها در شرایط آب و هوایی نیمه خشک تکامل می‌یابد. مقدار باران در مناطقی که خاک‌های قهوه‌ای استپی وجود دارد، ۲۵۰ تا ۴۰۰ میلیمتر در سال است. بیشتر این باران در فصل زمستان و بهار می‌بارد و تابستان این مناطق خشک است. خاک‌های قهوه‌ای استپی فراوان ترین تیپ خاک موجود در ایران است. از این رو از خاک‌های قهوه‌ای در اراضی تقریبا مسطح و اراضی شیب دار غالبا به صورت مرتع استفاده می‌شود.

نوع سنگ مادری سلیت آهکی، ماسه سنگ، سیلتستون و شیل می‌باشد.

ارتفاع شهر زیتون رودبار از سطح دریا

ارتفاع منطقه 1010 تا 1560 متر بالاتر ازسطح دریای آزاد می‌باشد. متوسط شیب 30 تا 40 درصد و دارای جهت های شمالی است.

 

به طور خلاصه: شهر زیتون رودبار شرایط و فاکتور های اصلی و مهم برای رشد و باردهی درخت زیتون را اعم از:

  • آب و هوای مدیترانه ایی 
  • خاک قلیایی
  • بارش های سالانه

یکی از عواملی باعث افت کیفیت زیتون می‌شود. آبیاری درخت زیتون با آب نامناسب است. متاسفانه سد سفید رود که فاضلاب انسانی و صنعتی به صورت مستقیم و بدون پالایش و تصفیه به سد وارد شده و آب را آلوده می‌کند و اکثر باغدارن اطراف سد از این آب سد برای مصارف باغداری و کشاورزی خود استفاده می‌کنند.

منطقه دیگر مورد بحث ما منطقه طارم زنجان می‌باشد.

به این منطقه سرزمین زیتون گفته می شود به علت حجم بسیار بالای سطح زیر کشت زیتون می باشد لازم به ذکر است که استان زنجان رتبه اول را در تولید زیتون کشور با تولید 45 هزار تن دارا می باشد  نام دیگر  طارم زنجان هندوستان ایران می‌باشد.

آب و هوای منطقه طارم 

دارای آب‌وهوای معتدل تا کوهستانی و چهارفصل است. ازآنجایی‌که این استان در شمال شرق و شمال غرب با رشته‌کوه‌های متعدد منشعب از البرز و زاگرس احاطه شده و در ناحیه غربی به دریاچه ارومیه و در ناحیه شمال غرب به دریای خزر نزدیک است، آب‌وهوایی تقریباً مدیترانه‌ای را به‌خصوص در نواحی کوهپایه‌ای خود دارد.

میزان بارندگی سالانه استان زنجان حدود 323 میلی متر برآورد شده است.

درختان زیتون منطقه طارم توسط رودخانه های نام برده شده آبیاری می‌شوند.

  • رودخانه لووان چایی
  • رودخانه هزاررود
  • رودخانه آب بر
  • رودخانه باکلور
  • رودخانه درام چای
  • رودخانه حسن غیب
  • رود قزل اوزون

البته با وجود این رودخانه ها متاسفانه باغدارن و کشاورزان منطقه طارم در فصل باردهی زیتون که زمان بسیار مهمی برای درخت می‌باشد با مشکل کمبود آب رنج می‌برند.

نوع خاک طارم

منطقه طارم داری خاک نسبتا قلیایی می‌باشد.

ارتفاع از سطح دریا

با ارتفاع متوسط ۴۰۰ متر از سطح دریا منطقه به‌طور نسبی به صورت دشت می‌باشد.

منطقه طارم سفلی یا طارم قزوین

منطقه طارم سفلی یا طارم قزوین تقریبا آب و هوای و خاک مشابه طارم زنجان و رودبار را دارا می‌باشد. اگر به فاصله این سه منطقه دقت کرده باشید متوجه می‌شوید  این سه منطقه که مثلث تولید زیتون کشور می‌باشند بسیار نزدیک به هم هستند.

فقط برخی از مناطق طارم قزوین از رودخانه ها باغ های خود را آبیاری می‌کنند برخی دیگر از سد سفید رود.

درباره‌ی دیگر مناطق مانند زیتون شیراز، زیتون کرمانشاه‌، زیتون مازندارن و نقاط دیگر می‌توانید با شرایط ایده‌آل بیان شده درخت زیتون تطبیق دهید اگر هر کدام از مناطق به شرایط گفته شده نزدیک تر بود و مدیریت باغ خوبی را هم داشت زیتون اون منطقه باکیفیت‌تر می‌باشد.

بهترین زیتون

با بررسی ها صورت گرفته به این نکته پی میبریم که بهترین زیتون در منطقه‌ایی می‌باشد که  علاوه بر آب و هوای خوب باید بهترین مدیریت باغ زیتون را هم دارا باشد.


در رابطه با مدیریت باغ زیتون می‌توانید از مطالبی که قبلا در سایت زیتون چی منتشر کردیم استفاده کنید.


کلام آخر

این که شما زیتون باکیفیت و خوشمزه‌ایی از یک منطقه زیتون مصرف کرده باشید نشان از مدیریت خوب باغ زیتون آن منطقه می‌باشد.


و از نکات بسیار مهم دیگر در فرآوری حرفه ایی زیتون می‌باشد که اگر فرآوری درست صورت گیرد می‌تواند برخی از نقاط ضعف زیتون را جبران نماید.


 

اشتراک گذاری

مطالب مرتبط

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

*

code